Ziya Gökalp ve Türkçülük - Kara, Büşra (Bir Sosyolog Bir Kavram ve Din - 1, 2023)
Türk toplumunu sosyolojiyle tanıştıran Ziya Gökalp, aynı zamanda II. Meşrutiyet ile birlikte Türkçülük akımını başlatmıştır. Bu sebeple kaleme aldığı yazılarında hem sosyolojinin hem de Türkçülük düşüncesinin esintileri mevcuttur. Türk fikir ve siyasal yaşamında; çokkültürlü Osmanlı Devletinden, ulus-devlet olan Türkiye’ye geçiş dönemine şahit olması fikirlerinin gelişimi üzerinde etkili olmuştur (Karakaş, 2008, 435). Gökalp’in etkileri sadece sosyoloji ve edebiyatla sınırlı kalmamış o aynı zamanda siyasette de Türk milletini etkilemiş hatta Atatürk onun için “Etimin ve kemiğimin babası Ali Rıza Efendi ise, fikrimin babası da Ziya Gökalp’tir.” demiştir (Oral, 2006, 21). Türkiye’de sosyoloji ve din sosyolojisinin kurucusu olan Ziya Gökalp, bunlarla beraber ön planda etkilendiği Durkheim’ın sosyolojisini de Türkiye’ye getirmiştir (Çapcıoğlu, 2009, 223; Günay, 2006, 14) . Bu sebeple Türkiye’de sosyoloji çalışmalarında Comte-Durkheim çizgisi net olarak görülmekte ve üniversiteler ve liselerde Durkheim ağırlıklı bir sosyoloji eğitimi verilmektedir (Aytaç, 2018, 86). Bunlara ek olarak Gökalp’ten önce din sosyolojisi konularında çeşitli makaleler yazılmış olsa da asıl gelişme Gökalp sayesinde yaşanmıştır (Çapcıoğlu, 2009, 223) .