Tasavvufî Şahsiyetlerin Medya Yoluyla Tanıtılması: TRT Mavera Dizisi Örneği - Özgen, Ayşe (1. Türkiye Sosyal Bilimler Sempozyumu: Bildiri Özetleri Kitabı, 2021)
Son yıllarda Türkiye’de tarihî dizilerin çekimi ve gösterime girmesinde artış görülmektedir. Bu diziler bir hayli rağbet görmüş, başka ülkelerde de yayına girmeye başlamıştır. Özel olarak Türk dizileri sevilen ve takip edilen diziler arasındadır. Diriliş Ertuğrul, Kuruluş Osman, Yunus Emre bu dizilere örnek verilebilir. Sebep ve sonuç ilişkilerine dayanan tarihi bir olgunun öğrenimi zor ve yorucu olabilmektedir. Bu sebeple İslam tarihinde öne çıkan şahsiyetleri, doğru bir şekilde yeni kuşaklara anlatmak ve tanıtmak her zaman kolay olmamaktadır. Bu nedenle şahsiyetlerin hayatlarının dizilerde canlandırılması, özellikle çok bilinmeyen bu kişilerin tanıtılması olumlu neticeler verebilmektedir. Gerçek hayat hikâyelerinin, hayali karakterlere göre daha fazla ilgi ile izlendiği bilinmektedir. İslam’ın yayılmasında öncülük etmiş şahsiyetlerin diziler yoluyla genç nesillere tanıtılmasının ahlakî anlamda genç neslin değişim ve dönüşümüne etkili olacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda dizinin içeriği önem kazanmaktadır. Dizilerde verilmek istenen mesaj, işitsel ve görsel hafızaya aynı anda hitap etmesi sebebiyle etkin ve kalıcı öğrenmeye yol açmaktadır. Bu çalışmada TRT’de yayımlanan Mavera dizisi özelinde tasavvufî şahsiyetlerin medya yoluyla tanıtılması konusu ele alınmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca nicel verilere, izlenme oranları ile sınırlı olmak üzere değinilmiştir. Mavera dizisi, Türk toplumu üzerinde önemli bir etkiye sahip olmuş, mutasavvıf-şair Hoca Ahmet Yesevî’nin (öl. 562/1166) hayatını konu edinmektedir. 2021 yılı Ramazan ayında gösterime giren dizi yirmi altı bölümden oluşmuştur. Dizi Hoca Ahmet Yesevî’nin Bağdat’a şeyhi tarafından irşad vazifesiyle gönderilmesiyle başlamaktadır. Dizide onun şahsiyeti, kişiliği, yaşam amacı, misyonu, inancı, değerleri ve insanlara yaklaşımı etkileyici ve öğretici bir üslupla izleyiciye verilmeye çalışılmıştır. Dizi, gönüllerin sevgi ile nasıl fethedildiğini ve yanlış yolda olanın nasıl değişip dönüşebildiğini göstermektedir. Dizide Hace’nin insanlarla ilişkisi hoşgörüsü, kucaklayıcı tavırları, merhameti, düşmana olan yaklaşımı ve mücadelesi etkin bir şekilde işlenmektedir. İslam ahlâkının güzel örneklerini, dizide görüp öğrenmek ve fikir yürütmek mümkün olabilmektedir. Günümüzde bilinmeyen veya yabancılaştığımız tasavvufî kavramların sözlüklerden çıkıp medya yolu ile görselleştirilmesi mümkün gözükmektedir. Nasıl ki olumsuz bir karakter, izleyicide olumsuz izler bırakıyorsa aynı şekilde İslam tarihinde önemli işler başarmış güçlü karakterlerin tanıtımının toplum üzerinde olumlu izler bırakması beklenmektedir. Dizilerde konu edilmek istenen şahsiyetler doğru senaryolarla çekildiği takdirde olumlu sonuçlar alınmasını kolaylaştırmaktadır.