20. Yüzyılda Tasavvuftan Etkilenen Mühtediler Üzerine Bir Değerlendirme - Kaya, Kübra (1. Türkiye Sosyal Bilimler Sempozyumu: Bildiri Özetleri Kitabı, 2021)
Bu tebliğde, 20. yüzyılda yaşamış on mühtediyi, o zamanın şartlarına, kültürüne, dini kabullerine ve yaşanılan manevi boşluklara göre tasavvufun nasıl etkilediği üzerinde durulmuştur. Bu kişiler Ivan/John Gustaf Agueli (Abdülhâdî) (1869-1917), Rene Guenon/Abdülvahid Yahya (1886/1952), Frithjof Schuon/İsa Nureddin (1907-1998), Michel Valsan/Şeyh Mustafa (1907-1974), Titus Burckhardt/İbrâhim İzzeddin (1908-1984), Martin Lings/Ebubekir Siraceddin (1909-2005), Eva De Vitray-Meyerovitch/Havva (1909-1999), Eric Geoffroy (1956-…), Muhyiddin Şekûr, Ian Dallas/Abdülkadir es-Sûfi’dir (1934-…). Çalışmada tasavvufun nasıl kabul gördüğü ve kabul gördükçe de nasıl yayıldığı somut örneklerle incelenecektir. Bu çalışma 20. yüzyıl Batı toplumunda kişilerin ruhi boşluğunu doldurmak, sosyal bir çevre sağlamak, İslam’ı tüm boyutlarıyla öğrenmek ve kaleme alınan bazı tasavvufi eserlerin de tesiriyle tasavvuftan etkilenerek İslam’ı seçmelerinin dine ve topluma olan katkıları açısından önem taşımaktadır. Abdülhâdî (öl. 1917), Abdülvahid Yahya (öl. 1952) ve İsa Nureddin (öl. 1998) bu dönemde mühtedi zümrelerinin etkilendikleri mutasavvıf şahsiyetlerdir. Bu şahsiyetlerin çalışmalarına araştırmamızda değinilmiştir. Araştırmada mühtedilerin kendi yazdıkları kitaplara ulaşılmaya çalışılmış, konuyla ilgili tez ve makalelere başvurulmuştur. Çalışmamızda konu edinilen mühtediler, uzun süren araştırmalardan sonra İslam’ı seçmiş bireylerdir. Bunlar İslam’ı benimsemelerinden sonra yaptıkları çalışmalarla, verdikleri konferanslarla ve sohbet halkalarıyla Batı’da birçok kişinin Müslüman olmasına zemin hazırlamışlardır. İhtida süreçleri incelenen mühtedilerin çoğu akademisyendir ve belli bir ilmi seviyeye ulaştıktan sonra İslam’ı tanımışlardır. Bu açıdan ihtida hareketlerinin incelenmesi, sebep ve sonuçlarının analiz edilmesi önem taşımaktadır. Bu sayede günümüzde de İslam’a ilgi uyandırılabilir, İslam tanıtılabilir ve sevdirilebilir. İncelenen ihtida olaylarında İslam’ı seçenlerin en çok ya uzun araştırmalar sonucunda yahut hayatlarına giren dindar bir insan veya dini bir maddeden etkilendikleri tespit edilmiştir.