Nur Vergin’in Din Sosyolojisi - Yılmaz, Hurşit (3. Türkiye Sosyal Bilimler Sempozyumu: Bildiri Özetleri Kitabı, 2023)
Nur Vergin, sahip olduğu akademik ve entelektüel birikime dayanarak ürettiği çalışmalarla ülkemiz sosyal bilimler yazını adına önemli bir düşünce mirası bırakmıştır. Bu mirasının muhtevasına kabaca bir göz atıldığında siyaset-din ilişkisi, kentleşme ve siyasal tutumlar, toplumsal değişme ve aile, sivil toplum, laiklik, siyasal sistem tartışmaları vb. başlıklar altında üretilmiş geniş bir düşünce yelpazesiyle karşılaşılmaktadır. Vergin’in siyaset ve din sosyoloji sahasında ortaya koyduğu fikirler ise bu mirasın özellikle ön plana çıkan taraflarıdır. Vergin’in söz konusu mirasının sosyolojinin çeşitli alanlarında farklı perspektiflerden tahlil edilmesi ülkemiz sosyal bilimler yazını için önemli kazançlar sağlayacaktır. Bu itibarla, bu çalışmanın konusunu Vergin’in din sosyolojisi alanında ortaya koyduğu düşünceler oluşturmaktadır. Çalışmanın temel problemini ise şu soruyla özetlemek mümkündür: “Nur Vergin ‘in din, siyaset ve toplum ilişkisine dair ortaya koyduğu düşünceler nelerdir ve bu düşüncelerin Türk sosyoloji geleneğindeki yeri nedir?”. Çalışmamın amacı, Vergin’ in eserlerindeki din, siyaset ve toplum ilişkisine dair üretilmiş düşünceleri din sosyolojisi cephesinden ele almak ve onun eserlerine dönük yeni çalışmalara ve tartışmalara yol açmaktır. Çalışmanın önemi ise Nur Vergin’in eserleri üzerine yapılan sınırlı sayıda çalışma bulunması nedeniyle bu konuda öncü bir nitelik taşıyacak olması ve onun düşünceleri üzerine yapılacak yeni tartışmalara yol açacak olmasıdır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Dolayısıyla nitel veri toplama tekniklerinden istifade edilmiştir. Elde edilen veriler betimsel olarak ve içerik açısından analiz edilmiş, değerlendirilmiştir. Çalışma öncelikle Vergin’in hayatı, eserleri, kültürel ve entelektüel birikimi, sosyal bilim anlayışı ve metodolojisi ele alınmıştır. Sonrasında Vergin’in din sosyolojisi kapsamında ürettiği çalışmalar incelenmiştir. Yapılan çalışmayla, Nur Vergin’in toplumsal olguları tarihsel bir bütünlük içinde ve aralarındaki ilişkiselliği göz ardı etmeden, tarihsel değişim seyrini izleyerek makro seviyede analiz etmeyi hedeflediği anlaşılmıştır. Bu itibarla Vergin’in din sosyolojisi çalışmalarında mevzu ettiği laiklik, Alevilik, din ve toplumsal değişim ilişkisi vb. konuları uzun erimli bir yaklaşımla, tarihsel süreklilik planında ve verstéhen geleneği paralelinde tahlil ettiği görülmüştür. Bu bakımdan Vergin’in, din olgusuna yaklaşımının Türk sosyoloji geleneğinde 1970, 80’lerde hâkim paradigma olan evrimci pozitivist yaklaşıma bir alternatif teşkil eden, Şerif Mardin ve Nilüfer Göle gibi isimlerde kendini gösteren yeni eksen çerçevesinde yer aldığı görülmüştür.* Bu bildiri Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Din Sosyolojisi Bilim Dalında Prof. Dr. Celaleddin Çelik danışmanlığında “Nur Vergin’in Din Sosyolojisi” başlığı altında yapılan yüksek lisans tez çalışması esas alınarak hazırlanmıştır.