Dini Başa Çıkma Stratejilerinin Evlilikte Çatışma Çözme Becerilerine Etkisinin İncelenmesi - Selek, Dicle (3. Türkiye Sosyal Bilimler Sempozyumu: Bildiri Özetleri Kitabı, 2023)
Evlilik, kadın ve erkeğin, birlikte yaşamak, çocuk yetiştirmek gibi amaçlarla bir araya gelerek oluşturduğu kurumdur. Evlilik yasal olduğu kadar inanç ve gelenekler ile desteklenen kültürel bir kurumdur. Evlilikte, kişilerin farklı aile öykülerinden gelmesi, farklı yaşam pratikleri olması, çatışmaları kaçınılmaz bir hale getirmektedir. Evlilik çatışması, eşler arasındaki ilişkide kendi isteklerini karşı tarafın engellediği veya engellemek üzere olduğu algılaması ile başlayan ve iki tarafın, algılarını, duygularını ve davranışlarını içeren bir süreçtir. Bu araştırmada evlilikte yaşanan çatışma çözme becerilerine, dini başa çıkma becerilerinin etkisinin araştırılması amaçlanmaktadır. Araştırmada çatışma çözme stilleri ölçeği kullanılmıştır. Ölçeğin alt başlıkları dört farklı çatışma çözüm stilini ele almıştır. Bunlar; olumlu çatışma çözüm stili, olumsuz çatışma çözüm stili, boyun eğme ve geri çekilmedir. Evlilik ve din arasında ise insanlık tarihi kadar eski bir ilişki vardır. Dinler evlilik ve aile ilişkilerini düzenleyen, etkileyen öğreti ve uygulamalara sahiptir. Dinin aktarılması için de öğreti ve uygulamalarının öğretileceği aile ortamı önemlidir. Bu karşılıklı ilişki çiftlerin evlilik ilişkilerinde yaşadıkları çatışmalarda kullandıkları çözüm becerilerini etkilemektedir. Dinin etkisinin görüldüğü diğer bir alan da, bireyi strese sokan durumlarla başa çıkma sürecinde, bireylerin dinden faydalandığı, dini başa çıkma stratejileridir. Yapılan çalışmada dini başa çıkma stratejileri olumlu ve olumsuz olarak iki boyutta ele alınmıştır. Olumlu dini başa çıkmada Tanrı ile güvenli bir ilişki kurma söz konusudur, dua, ibadet etme, hayra yorma, tevekkül olumlu basa çıkma stratejilerindendir. Olumsuz dini başa çıkma ise yaşanan stresli durumlarla, başa çıkmada Tanrı tarafından kişinin cezalandırıldığını düşünmesi gibi stratejiler söz konusudur. Literatüre bakıldığında evlilikte çatışma çözme becerileri ve dini başa çıkma stratejilerinin bir arada ele alındığı çalışmaya rastlanmamıştır. Bu açıdan bakıldığında çalışmanın literatüre katkı yapacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada dini başa çıkma ölçeği ve çatışma çözüme stilleri ölçeği ile demografik bilgi formu kullanılmıştır. Ankara ilinde 135 kadın ve 115 erkek katılımcının olduğu çalışmada, olumlu dini başa çıkma stili ile yaş, eğitim ve cinsiyet değişkenleri arasında ilişki olduğu, kadın katılımcıların erkek katılımcılardan daha çok olumlu dini başa çıkma stilini kullandığı, yaş ve eğitim seviyesi arttıkça olumlu dini başa çıkma stilinin daha çok kullanıldığı görülmüştür. Ekonomik durumun ise dini başa çıkma stili ile ilişkisi bulunamamıştır. Araştırma sonucunda olumlu dini başa çıkma stili ile olumlu çatışma çözme stili arasında pozitif yönde ilişki tespit edilmiştir. Kadın katılımcıların olumsuz çatışma çözme stilini, erkek katılımcılara oranla daha çok kullandığı, geri çekilme ve boyun eğme stilinin ise erkek katılımcılar tarafından daha çok kullanıldığı, eğitim seviyesi ve yaşın artmasıyla birlikte olumlu çatışma çözme becerilerinin daha çok kullanıldığı görülmüştür. Olumsuz dini başa çıkma stili ile boyun eğme ve geri çekilme çatışma çözme stili arasında ilişki bulunmazken, olumsuz dini başa çıkma stili ile olumsuz çatışma çözme stili arasında pozitif yönde ilişki bulunmuştur.