Türkiye’nin Avrupa Birliği Üyelik Sürecinin Doksanlı Yıllardaki Siyasi Partilerce Ele Alınışı - Dölek, İsmet (3. Türkiye Sosyal Bilimler Sempozyumu: Bildiri Özetleri Kitabı, 2023)
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulduğu günden itibaren kendisine ilke edindiği muasır medeniyetler seviyesine ulaşma ülküsü, Batı ve Batılı devletlerle olan ilişkilerin şekillendirilmesinde önemli bir etken olmuştur. Bu çalışmada Türkiye’nin, Avrupa’da kurulan topluluklarla olan ilişkilerine genel olarak değinirken, özellikle ilişkilerin üst seviyelere ulaştı doksanlı yıllarda, Türk siyasetinin konuyu ele alışı ve ilişkilerin iç ve dış siyasetteki önemi üzerinde durulmuştur. Günümüzde hâla önemini koruduğunu gördüğümüz Avrupa Birliği-Türkiye ilişkilerinin, günümüzdeki hâlini almasını sağlayan faktörlerin tespiti ile Türk iç ve dış siyasetine vermiş olduğu yön bu çalışma ile gösterilmek istenmiştir. Aynı zamanda bu çalışma ile dönemine ait siyasi ve toplumsal saptamalar yapmakta mümkün olmuştur. Çalışma, Türkiye’nin Batı ile olan ilişkilerine genel bir bakış açısı sunmakla birlikte, özellikle doksanlı yıllarda sık değişen siyasi faktörlerin ve onların yönlendirdiği halk kitlelerinin, Avrupa Birliğine karşı görüş ve tutumlarındaki değişkenliğini göstermeyi amaçlamıştır. Araştırmada, ilgili döneminin meclis zabıt tutanakları ile döneme ait birincil kaynaklar kullanılmıştır. Bunlara ek olarak anketlerden, yazılı ve görüntülü basın araçları ile döneme dair fikir vermesi muhtemel kişilerin hatıratları tetkik edilmiştir. Bu çalışma ile Türkiye Cumhuriyeti’nin, Batı ile olan ilişkilerinde seyretmek istediği temel politika incelenmiş olup, ilerleyen yıllar içerisinde ülkenin başına geçen hükümetlerin ‘’Avrupalılaşma’’ politikaları ve konuya bakış açıları tespit edilmiştir. Aynı zamanda doksanlı yıllarla birlikte değişen, yani soğuk savaşın son bulması ile fark gösteren siyasi konjonktürün Avrupa’ya ve Türkiye’ye etkileri incelenmiştir. Bu dönemin ardından Türkiye’nin ‘’tam üyelik’’ kavramından uzaklaştırılıp, bu ilişkileri ekonomik iş birlikleri üzerinden yönetmek zorunda bırakıldığı anlaşılmıştır. Bunlarla birlikte dönemin siyasi partilerinin Avrupa Birliği hakkındaki programları ve bu kişilerin olumlu ve olumsuz fikirleri çalışma ile ele alınmıştır.