Rus ve İsrailli Oryantalistlerin Çalışmaları Etrafında Oryantalizm Tarifi: ‘el-İstişrâk el-Rûsîyeh dirâseh târîkhîyeh şâmileh’ ile ‘el-İstişrâk el-İsraili fî el-maṣâdir el-ʻIbrīyyeh’ Kitapları Örneği - Acar, Ali (3. Türkiye Sosyal Bilimler Sempozyumu: Bildiri Özetleri Kitabı, 2023)
Oryantalizm tanımı, günümüze kadar birden fazla alanda ivme kazanıp, ortak tarif boyutunda tartışmalı hale gelmektedir. Bu çalışmanın amacı ise bu tanıma katkı sağlamaktır. Aynı amaç içerisindeki oryantalistler, Batıya has bir şekilde değil, Doğuda da yaptıkları çalışmalarla oryantalizm tarifine yeni bir kimlik kazandırmaktadır. Çalışmanın bir başka amacı, “Doğu ve Batı” kavramlarının bölgesel tanımlamalar olarak anlam kaybına uğradığını da irdelemektedir. Çalışma temelde iki önemli soruya cevap bulmayı amaçlamaktadır. Birincisi oryantalizm tanımı yalnızca Batılı oryantalistler tarafından mı yapılmıştır? İkincisi doğulu bir millete mensup bir müellif oryantalist kabul edilebilir mi? Bu minvalde telif edilen bazı eser başlıklarının da bu tartışmaya fayda sağlaması umut edilmektedir. Bu eserlerden ilki 2003 yılında Prof. Dr. Sadun Mahmud as-Saamuk tarafından Ürdün'de yayımlanan el-İstişrâk el-Rûsîyeh dirâseh târîkhîyeh şâmileh (Rus Oryantalizmi: Kapsayıcı Tarihsel Çalışma) isimli eserdir. Rus oryantalizminin Batılı oryantalist çalışmalardan görülüp görülemeyeceği sorusunu gündeme getirmektedir. Bununla birlikte, ''İsrail oryantalizmi'' adı altında 1995 yılında Mahmud Cela İdris tarafından Mısır'da basılan el-İstişrâk el-İsraili fî el-maṣâdir el-ʻIbrīyyeh (İbrani Kaynaklarda İsrail Oryantalizmi) adlı eser de İsrail Oryantalizmi Batıya mı indirgenmeli sorusunu akla getirmiş olup, tariflenecek tanımın merkezini oluşturacaktır. Bu minvalde çalışma yöntem açısından kıyaslamalı bir metoda sahiptir. Bu çalışmanın sonucunda ise Oryantalizm, sahip olduğu Doğu-Batı (Bölgesel) kalıplardan uzak, millet ve devlet portresinden çıkıp, aynı amaç doğrultusunda yapılan oryantalistlerin çalışmaları çerçevesinde yeniden tanımlanmaya yüz tutmaktadır. Bu amaç özelinde Rus ve İsrailli oryantalistlerin İslam ve Müslümanlar etrafında fikirleri, şüpheleri, iddiaları Batıya endekslenen Oryantalizm tanımını boşa çıkaracaktır. Artık Doğu kendi içerisinde bir Oryantalizm geleneği başlatacaktır. Küreselleşen dünya İsrailli oryantalistlerin devlet mantığını da İsrailli oryantalistler eliyle sürdürmüş olacaktır. Bununla birlikte Rus Oryantalistlerin çalışmaları ise İsrailli oryantalistlerin yaptıkları çalışmalarla benzerlik gösterecektir. Ek olarak, Rus oryantalistler ""İslam Arap Tarihi” mefhumu mantığını ortaya koyacaktır. Bu başlık altında İslam ve Müslümanlar hedef altına girebilecektir.