Bektaşî Erenlerinden Güvenç Abdal ve Şeceresi - Benzouine, Sümeyra (3. Türkiye Sosyal Bilimler Sempozyumu: Bildiri Özetleri Kitabı, 2023)
Anadolu 1200 ve 1300’lü yıllarda işgal ve iç çatışmalar ile boğuşurken daha sonra Anadolu Aleviliğin ilk nüveleri olacak olan bazı oluşumların ilk ve tek hedefi Anadolu’nun İslamlaşması olmuştur. Bu minvalde tekkeler, şeyhler tarafından Anadolu’da İslam’ı yaymak, fethi kolaylaştırmak amacıyla abdallar, babalar, dervişler önden Anadolu’nun çeşitli yerlerinde görevlendirilmişlerdir. Bu yerlerden biri de zamanın ipek yolu güzergahı üzerinde olup, sarp kaya ve dağlarla çevrili olan ve adını ortasından geçen Harşit Çay’ından alan Gümüşhane’deki Harşit Vadisi’dir. Hacı Bektaş-ı Veli tarafından bu bölge için görevlendirilen Güvenç Abdal, bölgenin zorlu şartlarına rağmen buraya gelmiş ve ocağını kurmuştur. Doğum ve ölüm tarihi hakkında net bir bilgi olmamakla birlikte 1200 - 1300 yılları arasında yaşadığı bilinen Güvenç Abdal’ın Ocağı yüzyıllardır sözlü gelenek ile varlığını devam ettirmiş ve Türkiye’de birçok ile yayılmıştır. Klasik bir Anadolu Aleviliği örneği sunan Güvenç Abdal Ocağı ticaret güzergahı üzerinde olması hasebiyle gelen yolcuları yedirme, barındırma, binitlerini tamir, tımar ve ıslah gibi bir dizi kervansaray hizmetinin yanında güvenliklerinin sağlanması gibi önemli görevleri de yürütmüştür. Hatta bu vadinin ülke ticareti için öneminden ötürü Fatih Sultan Mehmet tarafından ocağa tanınmış bazı vergi muafiyetleri ve emannameler vardır. Ulvî bir görev ile temelleri atılan ve daha sonra devlet için önemli görevler üstlenen bu ocağın günümüzdeki durumu maalesef unutulmaya yüz tutmuştur. Ocakzadelerin ellerindeki tarihî belgeler tamir ve tercüme edilmeye, koruma altına alınmaya muhtaçtır. Güvenç Abdal ve Ocağı hakkında yapılan araştırmalarda yalnızca sosyo-demofik yapının ele alınması, dinî saiklerle ortaya çıkan bu yapının teoloji yönünün eksik kalması ve ocak kültüründe çok önemli addedilen şecerenin okunup, tercüme edilmemesi fikir-hadise irtibatının kurulabilmesi bakımından bir eksikliğe sebep olmaktadır. Bugün birçok mensubu bulunan bu ocağın kurucusunun ve şeceresinin tanıtılması önem arz etmektedir. Bu açıdan araştırmamız, tarihî bir şahsiyetin portresini resmeden bir anlama ve açıklama faaliyeti oluşunun yanı sıra dönemin konjonktürel yapısını; insana, topluma ve dolayısıyla düşünce yapısına etkisi bakımından irdeleme hedefini taşımaktadır.