Prens Sabahattin ve Âdem-i Merkeziyet Kavramı - Yaralıoğlu, Yusuf (Bir Sosyolog Bir Kavram ve Din - 1, 2023)
Kıta Avrupası’nda yaşanan devrimlerin sonucunda toplumsal alanda köklü değişimler meydana gelmiştir. Sosyal bilimciler bu süreci yeni kavram ve terimlerle tanımlamaya çalışmışlardır. Aynı zamanda yeni bilimsel disiplinlerin ve fikirlerin öncüsü olmuşlardır. John Locke’un temelini attığı liberalizm düşüncesi de bu sürecin bir parçası olarak doğmuştur ve küresel olarak diğer ülkelerdeki sosyal bilimcileri etkilemiştir. Fransa’da Le Play öncülüğünde ortaya çıkan science sociale da bu gelişmelere bir örnektir. Nitekim Le Play okulunun Türk sosyolojisine etkisi Prens Sabahattin ile gerçekleşmiştir. Aynı zamanda liberalizm düşüncesinin de Türk sosyolojisinde etkili öncü ismi yine Prens Sabahattin olmuştur. Prens Sabahattin, Kıta Avrupası’nda edindiği bilimsel kazanımları İmparatorluğun kurtarılması için bir vesile yapmak istemiştir. Prens Sabahattin’in düşünceleri aynı zamanda din sosyolojisi disiplininin de ilgisini çekmiştir. Din sosyolojisi de bu süreçlerin bir sonucu ve sistematik bir disiplin olarak karşımıza çıkmıştır. Din sosyolojisi, 19. yüzyıldan sonra sistematikleşmiş, pozitivist ve evrimci bilim anlayışı çerçevesinde ilkel, evrensel dinlerin sabitelerini ve özelliklerini konu edinen bir bilim dalıdır. Yani dinin toplumsal boyutunu, sosyal gerçeklik olarak ele alıp sosyolojinin yöntem ve tekniklerinden yararlanmıştır. Bu anlamda din sosyolojisi, toplumsal alanda var olan siyasal, ekonomik, kültürel, geleneksel vb. alanları, din kurumu ile sosyoloji arasında bağlantı kurarak ele almıştır (Bayyiğit, 2014, 5).