Niyazi Berkes ve Çağdaşlaşma - Albakır, Zeynep Tuğba (Bir Sosyolog Bir Kavram ve Din - 1, 2023)
Türk düşünürler ve sosyologlar arasında öne çıkan isimlerden biri olan Niyazi Berkes; toplumu, toplumsal olayları ve bu bağlamda Türkiye’nin son iki yüzyıl boyunca yaşadığı değişim sürecini anlamak ve yorumlamak üzere çalışmalar yapmıştır. Felsefe, tarih, iktisat ve sosyoloji gibi geniş bir disiplin alanında Türk toplumu hakkında yorumlar yapan Berkes (2013), “Türkiye’de Çağdaşlaşma” adlı eserinde Osmanlı toplum yapısı ve son iki yüzyıl boyunca yaşanan Türk modernleşmesi sürecine dair analizlerine yer vermiştir. İncelenen dönemlerin özelliklerinin analiz edilmesinin yanında bu dönemler arasında karşılaştırmalara da yer verilen bu eserde söz konusu değerlendirmeler cumhuriyet öncesi ve cumhuriyet dönemi olmak üzere iki temel başlık altında toplanmaktadır (Hira, 2018, 3). Kıbrıslı Türk sosyolog Niyazi Berkes, Türkiye’nin Osmanlı’nın son döneminden itibaren geçirdiği değişime yoğunlaşmış ve bu bağlamda kuramsal sosyolojik çalışmalar yapmıştır. Berkes’in sosyoloji sistematiğinin temelinde yer alan ve düşünce sistemine yön veren temel kavram Türkiye’de çağdaşlaşmadır. Gelenekselciliğin değişmemek olduğunu vurgulayan ve içerisinde yeniliğe yer vermediğini savunan Berkes’in çağdaşlaşma düşüncesi, temelde geleneksellikten uzaklaşmakla bağdaştırılmaktadır (Zorlu, 2022).