Cemil Meriç’te Umran ve Medeniyet, İki Kavram, Birleşen Değerler - Öztürk, Sevde (Bir Sosyolog Bir Kavram ve Din - 1, 2023)
Cemil Meriç, Türk dünyasının önemli simalarından biridir. Türk düşünce tarihi ve sosyolojisinde kendi zaman içi medeniyet anlayışıyla, insanın manevi boyutunu vurgulayan düşünce yapısıyla ve özgün üslubuyla büyük bir iz bırakmıştır. Onun yazıları, düşünce dünyasında ümran ve medeniyet kavramlarına dair derinlemesine bir bakış sunar. Cemil Meriç, sadece bir yazar değil, aynı zamanda bir düşünce adamıdır. Onun eserleri, sıradan düşünme tarzlarına meydan okur ve insanın iç dünyasını derinlemesine sorgular (Acar- Bıyık, 2014, 28).Cemil Meriç araştırma yapacağı zaman ilgili konunun temel kavramlarına ve terimlerine özellikle önem vermektedir. Ansiklopedilere ve sözlükteki anlamlarına başvurarak konuya dahil etmektedir. O, yazılarında okuduğu Batılı, Doğulu ve yerli yazarlardan, alıntılar yapar, onların fikirlerini eleştirir ve sonra da kendi düşüncelerini aktarır. Kitaplar, kütüphaneler onun vazgeçilmez mekanlarındandır (Yetiş, 2010, 373). Bir “hakikat arayıcısı” olarak her şeyi sorgulayan Meriç, ilgisini çeken, araştırmasını yaptığı her kavramı öğrenmektedir ve her kavram ile ilgili sorgulamalar yapmaktadır. İlgisini çeken ve üzerinde ciddi anlamda eser üreten Meriç için bu kavramlardan ikisi “medeniyet” ve “kültürdür” (Sağlık, 2010, 263).Cemil Meriç, umran ve medeniyet kavramlarını sık sık ele almış ve bu iki kavram arasındaki ilişkiyi derinlemesine incelemiştir. Umran, insanın iç dünyasında şekillenen değerler ve ahlaki prensipleri ifade ederken, medeniyet daha çok bu iç dünyanın dışavurumu olarak kabul edilir. Ancak Meriç'e göre, bu iki kavram birbirinden ayrılamaz; çünkü insanın iç dünyasındaki değerler, onun medeniyetini şekillendirir (Kaya,2020, 403):Çalışmanın bu bölümü, Cemil Meriç'in eserlerinden derlenen düşünceleriyle, umran ve medeniyet kavramlarının nasıl birleştiğini ve insanın iç dünyasının nasıl bir medeniyet inşasına yol açtığını keşfetmeyi amaçlamaktadır. Bu bölüm, Meriç'in ilham veren düşünceleriyle, okurlara insanın içsel yolculuğunu ve medeniyetin derinliklerini keşfetme fırsatı sunmaktadır.