Emeviler Döneminde Arapçalaştırma Hareketleri: Para Politikası Örneği - Özdemir, Kübra Gül (1. Türkiye Sosyal Bilimler Sempozyumu: Bildiri Özetleri Kitabı, 2021)
İslam Toplumu, Dört Halife dönemi ile birlikte devlet idaresinde kurumsallaşmaya başladı. Özellikle Hz. Ömer’in fey gelirlerinin dağıtılması amacıyla kurduğu divan bu kurumsallaşmanın temelini oluşturdu. Divanlar, özellikle haraç divanları fethedilen bölgenin diline göre tutulmaktaydı. Emevi Devletinin ikinci kurucusu sayılan Abdülmelik b. Mervan’a (öl. 86/705) kadar fethedilen bölgenin diline göre kayıt devam etmiştir. Abdülmelik b. Mervan para reformu ve divanların Arapçalaştırılması faaliyetlerinin öncüsü oldu. Paralarla birlikte haraç divanlarının Arapça tutulmasından sonra devlet dairelerinde çalışan gayr-i müslimlerin sayısı azaldı, bunların yerine Araplar istihdam edildi. Böylece devlet, Divan kurumlarında Arap kimliği kazandı. Bu çerçevede, çalışmada, Emevi Devleti halifesi Abdülmelik b. Mervan dönemi ekonomik reformlarından olan para reformu ve dinarların Arapçaya basılması üzerinde durulmuştur. Abdülmelik b. Mervan’ın bu uygulamaları hangi sebebe binaen yaptığı sorusu dikkate alınarak çalışmanın temeli oluşturulmuştur. Bu konu ile ilgili daha önce benzer çalışmalar yapılmış olmakla birlikte Arapçaya çeviri faaliyetlerinin bütün hâlinde konu edinildiği bir çalışmanın olmaması, bu araştırmanın hareket noktası olmuştur. Genel olarak ya para konusu ya da divanların nakli konusunda yapılmış çalışmalar bulunmaktadır. Para reformu divanların Arapçalaştırılmasından sonra gerçekleşmiştir. Bu çalışmada önce divanların naklini, ardından ilk İslami paraların basımını ve sonrasında bu reformun gerçekleşmesinin sebepleri üzerinde durulmuştur. Emeviler döneminde özellikle Abdülmelik b. Mervan’ın yönetiminde Bizans ile siyasi ilişkilerin İslami paraların basımındaki etkisi incelenmiştir. Bu kapsamda para reformunun yapılmasının arka planında bulunan sebepler hem ekonomik hem de siyasi açıdan incelenmiştir. Yapılan araştırma sonucunda Abdülmelik b. Mervan’ın girişimleriyle divanların Arapçalaştırılması ve paralarda standartizasyona gidilmesinin sonucunda Bizans’a olan ekonomik bağımlılığın son bulduğu ve devletin ekonomik gücünün arttığı sonuçlarına ulaşılmıştır.