Türkiye’nin İnsani Yardım Faaliyetleri ve Ekonomik Kazanımları İlişkisi - Namdar, Azize (Teoride ve Pratikte İnsani Yardım: 1, 2025)
İnsani yardımlar ülkelere ticari kazanç sağlar mı? Türkiye’nin insani yardım sağladığı başlıca ülkelerle oluşması muhtemel etkileşimlerinin Türkiye için ekonomik kazanım-lar oluşturup oluşturmadığı bu makalenin problemini ve konusunu oluşturmaktadır. Bu çerçevede, Türkiye’nin insani yardım desteği etkileşimde bulunduğu ülkelerle eko-nomik kazanımlarında artışlara neden olmuştur denencesine yanıt aranmaktadır. Doğ-rudan devlet yardımlarının etkilerine ulaşabilmek üzere iki taraflı resmi kalkınma yar-dımları (RKY) referans alınmıştır. Bu bağlamda araştırmanın bağımsız değişkeni; 2021 yılı Türkiye’nin iki taraflı RKY miktarı, bağımlı değişkeni ise; ilgili RKY ülkelerinden elde edilen 2022 yılı ekonomik kazanımları (EK) miktarı olarak belirlenmiştir. Bu değiş-kenlerle araştırma kesitsel zaman boyutunda ve nicel verilerin tarama tipinde elde edi-lerek uygun programlarla analizini öngören bir model içermektedir. Resmi kurum bel-gelerinden elde edilen sayısal veriler IBM SPSS v.29 programı kullanılarak analiz edil-miştir. Suriye’nin yardım sürecinde askeri ve siyasi farklılaşması dikkate alınarak araş-tırma evreni 938,16 milyon USD ile 119 ülkeyi kapsamaktadır. Örneklem seçiminde amaçsal seçilim teknik ile en yüksek tutarda RKY gönderilen ülkeler temel alınmıştır. 1 milyon USD altı yardım yapılan ülkeler arasında yapılan rastgele kontrollerde ilgili ül-kelerin EK verilerine -dış ticaret, turizm geliri- ulaşılamadığından tutar 1 milyon USD ile sınırlandırılmıştır ve istatistiksel testler 36 ülke için uygulanmıştır. İnsani yardım-ların belli başlı nedenleri arasında özgecilik davranışı, jeopolitik çıkarlar ve iç politika çıkarları kabul edilmektedir. Bulgular sonucuyla anlaşılmaktadır ki Türkiye tarafından yapılan resmi kalkınma yardımlarının artırılması karşılığında dış ticaret ve turizm ge-lirlerinden oluşan ekonomik kazanımlarında kayda değer bir artışa rastlanılmamıştır. Ayrıca bağımsız değişken RKY miktarları ile bağımlı değişken ekonomik kazanımlar arasında pozitif yönlü bir ilişki olmakla birlikte orta düzeyin çok altında düşük bir ilişkisellik görünmektedir. Regresyon eşitliği sonucu alan yazının tersine Türkiye’nin insani yardımları sonucu uluslararası ekonomik kazanımlar elde edebileceğine işaret etmemektedir.