19. Yüzyılda Yaşayan Yahudi Oryantalistlerin Günümüz İsrail Devleti’nin Kuruluşuna Katkıları - Acar, Ali (19. Yüzyıldan Günümüze Kudüs Sempozyumu: Bildiri Özetleri Kitabı, 2025)
19. yüzyıl dünyada birçok gelişmenin yaşandığı bir asır olarak bilinmektedir. İlgili yüzyılda toplumların karakteristik yapısı değişmiş, modernite olgusu her sahada ön plana çıkmaya başlamıştır. Böylece çeşitli fikir akımları yayılmış ve günümüzün ulus-devletlerini bünyesinde barındıran imparatorluklar yıkılmaya yüz tutmuştur. Osmanlı ve Avusturya- Macaristan İmparatorlukları da bahsi geçen yıkılış sürecini yaşamışlardır. 1871’de Fransa-Prusya Savaşı sırasında ulus-devlet haline gelen Almanya, bu çalışmanın da konusu itibariyle önem arz eden bir demografik değişme yaşamış ve birçok Yahudi oryantalistin yetişmesine olanak sağlamıştır. Bahsedilen tarihi atmosfer içerisinde Yahudi Oryantalizmin doğuşu, müstakil bir devlet kuramayan Yahudilerin ve Yahudi oryantalistlerin Avrupa'nın çeşitli yerlerinde ikamet etmesiyle ortaya çıkmaktadır. Çalışmanın amacı, Ignaz Goldziher (1850- 1921), Gustav Weil (1808-1889), Gottlieb Leitner (1840-1899) gibi Yahudi oryantalistlerin ilmi faaliyetler adı altında 19. yüzyılda Avrupa'nın merkezinden Ortadoğu'ya yaptıkları ziyaretlerle şekillenen bölgesel çalışmalarını ortaya koymak, gittikleri yerlerde İslami ilimlerden nasıl istifade ettiklerini incelemektir. Bu oryantalistlerin Avrupa'da ''Avrupa'nın doğuluları'' imajına sahip olmaları, Yahudiliği, İslamiyetin deposu gibi gösterme gayretleri, fikirsel manada 20. yüzyıl İsrail Devleti'nin kuruluşuna zemin hazırlamıştır. Çalışma yöntem açısından, nitel, eleştirel bir analize dayanmaktadır. Ayrıca konuya dair kıyaslamalı bir yaklaşım da sağlayan bu yöntem, çalışmada ulaşılan sonuçların sıhhati açısından önem arz etmektedir. Nitekim bu çalışma, Yahudi oryantalistlerin Ortadoğu'daki bölgesel seyahatleri ve aktivitelerini inceleyerek günümüzde kendini haksız bir şekilde konumlandıran İsrail Devleti'nin kuruluş fikirlerine katkılarını somut bir şekilde gösterir. Dahası İsrail Devleti'nin ''Siyonist'' hareketlerle doğrudan veya dolaylı bağlantılarını ortaya koyar. 19. yüzyılda başlayan, Yahudi oryantalistlerden kaynaklı fikir akımları kültürel bir miras olarak görünse de aslında bölge halkları tarafından iyi analiz edilmemiştir. Bu akımlar, Siyonist bir felsefe güden İsrail Devleti'nin Müslüman coğrafyaya nasıl insani zararlar verdiğini açıklar nitelikleri haizdir. 20. yüzyıla da etki eden Yahudi oryantalistlerin fikirleri değişmediğinden, Doğu'da yapılan araştırmaların eleştirel çerçevede incelenmesi zorunluluk gösterir. Nitekim günümüz dünyası, 21. yüzyılda İsrail Devleti'nin Filistinlilere zulmünü izlemektedir. Geçmişte yapılan duyarsızlıkların önüne geçilmesi ise yabancı kaynakları eleştirel bir üslupla irdelemeyi zorunlu kılar. Bununla birlikte bize faydası olmayan Yahudi oryantalistlerin İslam dini ve İslam dünyasıyla alakalı sadece iddialarını zikredip, analitik çalışmalar yapmak yersiz olmaktadır. Yapılan iddia ve yaklaşımların akademik boyuttaki acizliği her platformda ifade edilmelidir. Ayrıca bu hakikat, akademi dünyasının vazifesidir.